• Afrikaans is bevorder deur Afrikaners self.  Dit is eenvoudig onwaar om te sê dat ander inheemse tale in die verlede verwaarloos is.  Of liewer, die sprekers van daardie tale het hul eie tale verwaarloos waarvoor ons geen blaam kan dra nie.  Sover my kennis strek, het die vorige regering uit sy pad gegaan om daardie tale te bevorder en te befonds, iets wat deur internasionale taalkundiges erken word, maar om politieke en ander redes het die ou tuislandregerings, asook die swart élite, teen hul eie tale gekies.  Dit kan ons daarom nie voor die deur gelê word nie.  Die verwaarlosing van eie tale is ook 'n Afrika-wye verskynsel, soos Ali Mazrui al aangetoon het.  Net Afrikaners en Somaliërs het oor die afgelope 100 jaar hul eie tale bevorder.
• Afrikaans staan nie sterk nie.  Slegs 8% van TV-tyd op die SAUK word daaraan gewy terwyl Engels ver oor die 50% kry.  In die handel het Afrikaans geweldig agteruitgegaan en maatskappye, insluitende Kaapse wynboere, doen nie eens meer die moeite om voor te gee dat hulle omgee vir Afrikaans nie.  Etikette, reklame, sakekommunikasie, asook die regspraak in Suid-Afrika verengels voor die voet.  As joernalis weet jy hoeveel Engelse tydskrifte en koerante daar in SA bestaan, teenoor 'n handjievol in Afrikaans.  Dan is daar nog die doelbewuste verengelsing van Afrikaanse kinders deur hul ouers, met die oog op emigrasie maar ook omdat daar oënskynlik geen toekoms meer vir die taal in ons land is nie.  Sou jy wou ontken dat Afrikaans merkbaar agteruitgegaan het oor die afgelope tien jaar?
• Die mite van die apartheidstaal.  Enige stigma wat aan Afrikaans kleef, is doelbewus gepropageer deur hoofsaaklik blanke Engelse intellektuele wat nog altyd die taal vyandiggesind was.  Ekself is nie anti-Engels nie, maar my standpunt is dat indien enigiemand hoegenaamd met hierdie belaglike stigmastorie gaan aanhou, die slagspreuk "language of the oppressor" ingesluit, dan is die enigste moontlike reaksie dat ons Engels ewe seer gaan stigmatiseer as "killer language".  Engels is 'n koloniale taal wat letterlik vir die eerste keer in die konsentrasiekampe aan Transvaalse kinders geleer is.  Die gedagte dat daar 'n stigma aan Afrkaans kleef, druis ook in teen die konsep van 'n eenheidstaat, want indien die res van die mense in die land nie kans sien om ons taal te hoor en te sien nie, kleef daar ewe seer 'n stigma aan alle Afrikaanssprekendes.  Die logiese gevolgtrekking is dat daar 'n afsonderlike staat aan ons toegeken behoort te word, nie waar nie?  Onlangs het ek nie veel mense teëgekom wat die stigma-argument voer nie, selfs nie eens in die regering of in die Engelse pers nie.  Maar dit sou water op die meul van die taalstryd wees indien van ons ander landsburgers Afrikaans openlik wil verwerp as 'n minderwaardige of gestigmatiseerde taal.
• Die bevordering van veeltaligheid klink in beginsel mooi, maar hoe doen 'n mens dit?  Toe ek aanvanklik twee, drie jaar gelede betrokke geraak het by die taalstryd, het ek wyd en syd steun probeer werf onder ander groepe vir 'n veeltaligheidsveldtog.  Niemand anders het belang gestel nie.  By die Raad vir Geoktrooieerde Rekenmeesters, waar daar ook 'n poging was om Afrikaans af te skaf, is geprobeer om ten minste Zoeloesprekendes te oorreed om betrokke te raak by die skep van rekenkundige terminologie in hul taal.  In die woorde van een persoon by die Raad was daar "zero belangstelling" onder Zoeloesprekendes daarvoor.  Hulle verkies Engels.
• Dit verklaar ook waarom dit nie moontlik is om 'n taalstryd in Afrikaans afhanklik te maak van taalbevordering in ander tale nie.  Die ongelukkige waarheid is dat daar 'n byna totale afwesigheid van inisiatief by anderstaliges bestaan om hul eie tale te bevorder en uit te bou.  Ons kan dit beslis nie namens hulle doen nie, want dit sou gesien word as 'n vorm van neo-apartheid.  Trouens, ek is oortuig daarvan dat Afrikaners as 'n groep in die verlede meer gedoen het as enigiemand anders om veeltaligheid in die land te bevorder, in elk geval baie meer as die Engelse wat nog altyd net belang gestel het om hul eie taal af te dwing en te sien seëvier op grond van sy buitelandse waarde.
• "Wit minderheidsonderdrukking" is ook in Engels gepleeg, want Engels was vir baie langer as Afrikaans 'n amptelike taal van Suid-Afrika, van 1806 af trouens.  Regoor Afrika is wit minderheidsonderdrukking gepleeg in Engels, Frans en Portugees, en niemand het 'n probleem met dié tale nie.  Verraai dit nie eerder chauvinistiese en selfs rassistiese gevoelens jeens Afrikaans nie?
• As jy sê dat ons hulpbronne moet deel, is die ooglopende vraag waarom dié verpligting nie ook vir Engelssprekendes geld nie?  Wat die universiteite betref, is daar 17 Engelse universiteite waar niks gedoen word om veeltaligheid te bevorder nie, maar nou moet die 5 Afrikaanse universtiteite dit alleen behartig.  Is dit nie nog 'n voorbeeld van die onregverdigheid waaronder ons tans gebuk gaan nie?
• Jou gedagte dat ons "Afrikaans se saak sterker sal maak" deur allerlei politiek korrekte geluide te uiter, berus myns insiens op 'n vergissing.  Die eenvoudige feit is dat die huidige regering besig is met Afro-nasionalistiese "nasiebou" en dat hy daarom veeltaligheid as 'n fundamentele bedreiging vir "eenheid" beskou.  Die staat gebruik nie elf amptelike tale nie, maar slegs een.  Ons eerste taak is nie om die regering te oorreed om meer simpatiek teenoor Afrikaans te staan nie, iets wat eintlik heeltemal buite ons bereik is aangesien ons beskou word as 'n onbenullige minderheid, maar om Afrikaanssprekendes self te oorreed dat hulle op hul taalregte behoort te staan, die taal oral te gebruik op 'n daaglikse basis en aan te dring op bediening en dokumentasie in Afrikaans.  Dit is die enigste werkbare strategie wat elders ter wêreld, in Vlaandere en in Québec, reeds vrugte afgewerp het.
• Die rol wat Afrikaanse joernaliste kan speel in die bevordering van die Afrikaanse taalstryd, kan van onskatbare waarde wees.  Ongelukkig wil dit voorkom asof daar 'n onbetrokkenheid by hulle bestaan, en hulle hul met vae praatjies oor "veeltaligheid" laat sus, terwyl die werklikheid in Suid-Afrika een van hegemoniese eentaligheid is.  Die taal van 3 miljoen hoofsaaklik blanke Engelse word veral teen die sin van Afrikaners op die land afgedwing.
• Indien ons dit nie kan regkry om hierdie situasie om te keer nie, sal dit 'n bespotting maak van ons Grondwet en die gedagte van 'n Suid-Afrikaanse demokrasie.  Die regering se standpunte oor Zimbabwe en oor Afrikaans maak gebruik van dieselfde dubbelsinnige logika wat ons verder in die rigting van totalitarisme gaan voer as wat apartheid dit ooit gedoen het.  Ten minste is niemand ooit verbied om sy eie taal te praat onder apartheid nie, anders as baie staatsamptenare vandag.

Christie van der Westhuizen, 15 Desember 2002:  "Geveg vir Afrikaans" op twyfelagtige grond

Kortliks die volgende: weens Afrikaans se geskiedenis as taal wat aktief bevorder is terwyl ander inheemse tale verwaarloos is, plaas 'n "geveg vir Afrikaans" 'n mens op twyfelagtige grond. Onvermydelik wonder die sprekers van ander inheemse tale waarom daar dan nou geveg moet word vir 'n taal wat wyd gepraat word, sterk uitgebou is as akademiese en wetenskapstaal en 'n belangrike letterkunde tot die wêreld bydra en bygedra het. Die apartheidstigma wat aan die taal kleef, help ook nie om goeie gevoelens te wek jeens 'n "geveg vir Afrikaans" nie.

Myns insiens lê Afrikaans se heil eerder in die aktiewe bevordering van veeltaligheid in Suid-Afrika. Soos vir die ander tale in die land is Anglo-Amerikaanse kulturele imperialisme vir Afrikaans 'n gevaar. Samewerking met die groeiende groep moedertaalsprekers van ander tale (behalwe Engels) wat ook besorg is oor hul tale, kan Afrikaans net versterk en ook help om die assosiasie van Afrikaans met wit minderheidsonderdrukking af te breek. Uiteraard beteken dit dat hulpbronne gedeel sal moet word. As Afrikaanssprekende persone 'n belangstelling toon in die uitbouing van ander inheemse tale wat onderontwikkel is, sal dit Afrikaans se saak sterker maak.

Ben Pheiffer, 15 Desember 2002:  Quijotiese soektog na die "goeie ou dae"

Ek wag steeds dat Dan Roodt of Leendert van Oostrum (18/11/02) uitwys waar hulle daaraan kom dat Islamitiese gebede en die loof van Allah in skole vereis word. Totdat dit gebeur bly Dan se uitspraak van 17/11/02 in my opinie snert en uiters onverantwoordelik. Herhaal liegstories en halwe waarhede buite verband genoeg, en dit word mos feit - is dit dalk die doel? Wat ons ookal van Asmal kan se, die man is nie onnosel nie, en besef dat hy die meerderheid mense moet saamneem in die nuwe onderwysbedeling. ‘n Anti-Christelike houding, of selfs een wat een geloof bo ‘n ander verhef, is ‘n sekere resep vir mislukking, en dit is tog duidelik nie sy doel nie. Dink julle eerlik hy kan bekostig om derduisende Christene op sy nek te he (soos julle doelstelling duidelik blyk te wees), dit nog bo-op al die ander vereistes wat ‘n nuwe onderwysplan bring?

Die feit dat kinders leer van ander kulture en godsdienste is na my mening hoogs prysenswaardig. Die voorbeelde wat deur Leendert genoem word - van Noord-Amerikaanse Indiane en Japanese gebruike wat in die skole beleef word - is opwindende aanwending van intydse onderwysmetodiek. Hoe beter om interessante verskille tussen kulture grafies en fisies tuis te bring? Wanneer ek en my vrou Sashimi of Rogan Josh gaan eet beteken dit mos nie ons verkies Japanese of Indiese kulture bo my eie nie? Wanneer ek ‘n Hindu tempel in Delhi of die Notre Dame in Parys besoek beteken dit mos nie dat ek afstand van my Calvinisme wil doen nie? Ek glo dat ‘n intellektuele nuuskierigheid ‘n gesonde menslike eienskap is wat in ons kinders aangemoedig moet word. Inter-kulturele kontak is ‘n belangrike deel hiervan en religie is ‘n onderafdeling van kultuur.

Ek’s bevrees die paranoia wat deurskemer in julle geskrifte herinner al te veel aan die "Rooie onder elke kooi" en "swart gevaar" wat in die Totale Aanslag aan ons voorgehou is. Ek onthou baie goed hoe popmusiek, lang hare, selfs blou denimbroeke, in daardie jare as "agente van die Antichris" aan baie Afrikanerseuns voorgehou is. Op sy logiese uiteinde bring dit ons mos by die afskuwelike boekebrandery van die Nazi’s wat in die laat dertigerjare gepleeg is - wat as "volksvreemd" beskou is, moes onderdruk word.

Baie dankie, my gesin en ek het die laer verlaat sonder om my Afrikanerskap af te water, en is doodgelukkig eerstens as Suid-Afrikaanse Afrikaanssprekende, en tweedens as nuuskierige wereldburger. Ek is ook nie alleen nie - ek het baie Afrikaanssprekende vriende wat soos ek voel. Ek gun julle egter julle beskouings, al vind ek dit verstikkend en intellektueel beperkend. Vryheid van keuse is mos maar een van die baie voordele wat ons nuwe bedeling bring. Wat my egter ontstel is dat julle ‘n massa naiewes saamneem met julle pseudo-intellektuele paranoia op ‘n Quijotiese soektog na die "goeie ou dae".

Carel van der Merwe, 21/11/2002:  Dan is ons terug by Ontugwet

Cassie,

Cassie Aucamp, 21/11/2002:  Eensydige beeld van jong Afrikaners

Geagte redakteur,