... So was dit ook met die aankoms in Parys die volgende dag. Toe die trein die Gare de Lyon binnestoom, het Kruger met ontblote hoof by die oop deur gestaan. Benewens verteenwoordigers van pro-Boerse verenigings, is hy welkom geheet deur die heer Crozier, hoof van protokol, namens president Emile Loubet. In antwoord op verskeie verwelkomingstoesprake het Kruger verklaar dat hy tot in die diepste van sy hart deur die ontvangs geroer is. Buite die stasie het 'n groot menigte die pleine en aangrensende strate gevul. Paul Kruger se rytuig is voorafgegaan deur die berede afdeling van die "garde municipale" terwyl die strate deur konstabels afgeset is, en saam met die rytuig het die gejuig beweeg tot by die Hotel Scribe waar Kruger sou tuisgaan. Blomme en sakdoeke is oral in die rytuig gewerp. Dit was 'n vorstelike ontvangs, sodanig dat selfs 'n koel diplomaat soos Leyds nie sy trane kon bedwing nie. Ook Kruger is sigbaar getref deur die spontane huldebetoon. Die maat het vol geword toe hy die voorportaal van die hotel binnestap. Daar is hy begroet met die Transvaalse volkslied gesing deur vyf kinders getooi  in die Transvaalse kleure en op die klavier begelei deur die eggenote van die Konsul-generaal van die Suid-Afrikaanse Republiek. Toe het dit te magtig geword vir die President. Hy het geween.

Sy intog in Parys was aangrypend en triomfantelik tegelyk. Sy raadgewers het hulle doel bereik, want deur die amptelike ontvangs het Frankryk aan die wêreld verkondig dat hy die anneksasie van die Boere-republieke nie erken nie. So kon alle latere Republikeinse aksie in Europa daarop gebaseer word. Die seël  op alles is geplaas deur die ontvangs by die Elysée-paleis dieselfde middag, iets wat Leyds baie na aan die hart gelê het ten einde die Britse diplomasie so gou moontlik voor 'n voldonge feit te stel.

Paul Kruger is by sy hotel afgehaal deur die staatsrytuig van die Franse President. Hy is vergesel deur die chef de protocol en kolonel Meaux St. Marc en gevolg deur Leyds, sy gesantskapsekretaris en prof. Van Hamel in 'n ander rytuig. Die stoet is voorafgegaan en begelei deur 'n eskadron kurassiers met blink borsplate  en wuiwende pluime op die helms en sover hulle gery het, het die geplaveide strate weerklink van die getrappel. Dit het gegaan langs die rue Royale, die Champs-Elysées en die Avenue Marigny tot op die voorplein van die presidentspaleis waar 'n infanteriebataljon militêre eer bewys en sy musiekkorps die Transvaalse volkslied gespeel het. Paul Kruger, geklee in manel met die Republikeinse serp om die skouer en die kruis van die Legioen van Eer as enigste dekorasie, is aan die top van die trappe deur president Emile Loubet persoonlik ontvang en na die ambassadeursalon begelei waar 'n kort formele onderhoud plaasgevind het. Buitelandse minister Delcassé was aanwesig.

Loubet het die gesprek beperk tot formele pligplegings en Kruger het tevergeefs die saak van die behoud van die onafhanklikheid van die Republieke te berde gebring. Die Franse regering was nou eenmaal vasberade om nie die diplomatieke inisiatief teen Engeland te neem nie. Frankryk se belange was nie werklik op die spel nie. Daarbenewens was Duitsland in Franse oë 'n veel groter potensiële teenstander. Die groot simpatie van die Franse volk met die Boeresaak kon daardie feite nie verheel nie.

Die onmiddellike teenbesoek van Loubet aan Kruger in sy hotel is gekenmerk deur dieselfde seremonieel en by daardie geleentheid het die Franse president dit duidelik gestel dat Frankryk nie alleen kon optree nie en dat sy regering reeds vroeër 'n vergeefse poging aangewend het om vriendskaplike intervensie in die oorlog uit te lok.

Asof om te vergoed vir die gebrek aan steun het baie van die grootste manne van Frankryk deur besoeke en andersins openlik hulle simpatie met Kruger en sy volk betuig. Onder hulle was Anatole France, Emile Zola, Georges Clémenceau, Prins Henri d'Orléans asook vooraanstaande persone uit die Franse politieke lewe. Die President het 'n drukke program gehad, en so groot was die belangstelling dat die verkeer in die omgewing van die hotel by tye ernstig gestrem was. Die betogings van hulde en simpatie het tot die aand voortgeduur en Kruger moes meer as een keer op die balkon verskyn. Die Sondag is stil deurgebring en die dag daarna het Kruger 'n onverwagte besoek afgelê aan die Transvaalse paviljoen op die Paryse tentoonstelling wat pas ten einde geloop het. Die middag is afgevaardigdes van verskeie Franse openbare liggame ontvang. In antwoord op 'n toespraak van Gabriel Monod het Kruger gesê dat hy voorheen 'n ander Engeland geken het, nl. die Engeland van Gladstone wat deur sy opvolgers vernietig is. Die saak van die Boere is dié van geregtigheid wat God liefhet. Hulle bou daarop, maar hulle hoop ook op die steun van Frankryk.

...

Huldebetuigings van studente van die Sorbonne en 'n besoek aan die voorsitter van die Kamer van Afgevaardigdes het die program in Parys afgesluit. Met 'n betuiging deur die Kamer van Afgevaardigdes op 29 November van sy eerbiedige simpatie met Kruger, het Frankryk offisieel afstand gedoen. Kruger, hoewel oud en glad nie meer so kragtig soos in sy fleur nie, het tog nog 'n grootse indruk gemaak. Die verslaggewer van die Duitse koerant het geskryf: "Hy (Kruger) hoef maar net op te staan en met sy regterhand sy keil in die lug te hou om die jubelende volk te bedank. Die lang, grys, gladgekamde hare gee aan sy gelaat 'n ander uitdrukking, nie 'n deftiger een nie maar 'n hoëre. 'n Diepe droefheid skyn daarom te lê, 'n stil geduldige lyde. 'n Tyd lank staan hy so terwyl hy bewegingloos na die menigte staar. En dan meteens die groet. Hierdie eenvoudige beweging kos geen moeite nie, herinner nie aan die swakte van die ouderdom nie, maar is kort en kragtig en word deur sy snelheid tot 'n groot tragiese beweging. En so sal sy beeltenis vir my bly. Die rol wat hierdie man in die geskiedenis gespeel het, spreek uit sy verskyning."

Uit: D.W. Krüger se Paul Kruger.

boontoe