Was
Hoofman Tshwane 'n eunug?Dan
Roodt
In
die rang van beeldhouers sou mens nie Angus Taylor se naam neffens
dié van Michaelangelo of Rodin noem nie. Trouens, voordat ek bewus
geraak het van 'n bronsbeeld van Hoofman X, oftewel Tshwane, was ek
nie bewus van Taylor se bestaan nie. En voordat genoemde standbeeld
van Hoofman Tshwane deur vryheidsvegters geverf is wat onder die
invloed van Breyten Breytenbach of Bertolt Brecht (von arme B.B.)
verkeer, was ek ook nie so bewus van die bestaan van Taylor se werk
nie.
Ons
ken almal die vervelige vraag: "Wat dra 'n Skot onder sy rokkie",
maar dié vraag raak regtig interessant as mens begin wonder wat
Hoofman X, oftewel Tshwane, van 'n onbekende stam en van onbekende
afkoms iewers in die 1600's onder sy voorskootjie gedra het?
Na
my aanvanklike wederregtelike arrestasie en gedeeltelike aanranding,
asook tydelike konfiskering van my kamera, motor en skootrekenaar
deur die metropolisie van Johannesburg (nog 'n relaas hieroor
later), beland ek toe uiteindelik voor die bronsbeeld van die
onbekende hoofman genaamd Tshwane. Die monstruositeit wat 6,2 meter
hoog toring is van Stalinistiese grootte.
 Maar
my nuuskierigheid oor die kwessie wat 'n hoofman onder sy
voorskootjie gedra het, kry die oorhand en ek neem toe die foto
hiernaas. Groot was my verbasing toe ek merk dat die beeld van
Tshwane onbedeeld is! Tensy hy sy onderbroeke by Mr. Price gekoop
het, maar soos u weet en ek weet verteenwoordig die onderbroek 'n
verderflike erfenis van kolonialisme en apartheid en sou 'n
onbedorwe hoofman wat vryelik oor die klippe in die Apies gehuppel
het hom nie met so 'n liesriem van katoen laat inhibeer het nie.
 Moontlik
is Angus Taylor 'n kuise beeldhouer. Hoewel, hy het blykbaar 'n
bostuklose Voortrekkervrou geskep, maar moontlik was dit
Afrosentriese invloed want bostukke of buustelyfies stam insgelyks
uit ons "bose verlede". As mens nou egter Taylor se "Tswhane"
met Michaelangelo se "Dawid" vergelyk, val dit op dat die
Liewe Heer (en sy Renaissaans-beeldhouer) hom met 'n peester geskape
het.
Aan
die ander kant weet Angus Taylor dalk veel meer van die
geheimsinnige Hoofman Tshwane as wat tot dusver op die lappe gekom
het (of onder die stertrieme kon uitsteek). Immers is Taylor 'n
beoefenaar van die realisme, meer spesifiek die sosiaal-realisme, en
sou hy nie sonder rede die geslag (in meer as een sin) van die
hoofman verberg het nie.
Daarom
kan daar net een afleiding wees: Hoofman Tshwane was 'n eunug! Nie
net kon Taylor daardie ekstra kilogram brons of wat bespaar nie (anders
het die standbeeld dalk meer as 'n miljoen rand gekos), maar om
redes waaroor ons tans net kan spekuleer, is Hoofman Tshwane
vroeg-vroeg van sy toerusting ontneem.
'n
Mens moet ook die tydvak in ag neem. Die groot beskawing wat in
daardie tyd langs die Apiesrivier bestaan het, sou nie teruggestaan
het vir byvoorbeeld dié van Venisië en ander Italiaanse stede waar
opera indertyd 'n gewilde kunsvorm was nie. Aan die dramatiese
wyse waarop die hoofman sy kierie vashou (by gebrek aan 'n
familiekierie), kan ons sien dat hy heel moontlik 'n operasanger kon
gewees het. Meer in die besonder, 'n operasangeres, want soos ons
almal weet was dit in die sewentiende eeu die gebruik om jong seuns
wat goed kon sing te kastreer sodat hul stemme nie breek nie. So 'n
seun is 'n castrato genoem en het vrouerolle in operas gesing.
Heel
waarskynlik wou Angus Taylor dus aan ons oordra dat Hoofman Tshwane,
sy forse gestalte ten spyt, 'n sopraan eerder as 'n bariton was.
15 July 2006 08:22 AM
Boontoe
|