Moleste by Mediespark

Dit is tien-uur op ‘n Dinsdagoggend by Mediespark. Hierdie inrigting word gehuisves in ‘n aantreklike moderne gebou wat in ‘n klassieke wit hospitaalkleur geverf is. Saans skyn daar blou ligte op die gebou, en binne is dit gemeubileer in sagte pastelkleure wat ‘n rustige uitwerking op die pasiënte het.

Benewens die naam Mediespark, het iemand buite die hek van die inrigting in Koningswegstraat op ‘n pilaar “24-uur-ongevalle, geestesongesteldhede” geverf maar omdat dit vermoedelik een van die pasiënte en boonop ‘n verstandelik gestremde was, staan daar nou bloot: “Medies 24”.

Omdat dit moontlik die verwer sou ontstig indien iemand sy handewerk sou korrigeer, het die personeel dit maar so gelaat. ‘n Goeie begrip het ‘n halwe woord nodig, soos hulle sê, en almal in Johannesburg weet waar die beroemde wit inrigting geleë is en wat alles binne sy mure gebeur.

In Johannesburg se strate word daar ‘n Engelstalige koerantjie deur daklose mense onder beskerming van die Metodistekerk uitgegee onder die titel, Homeless Talk. Eendag toe Suster van Niekerk in haar Volkswagen Golf by die verkeerslig stilhou en ‘n man op krukke buite haar venster sien wat sy Homeless Talk vasklou, het sy skielik ‘n briljante ingewing gekry. As daklose mense ‘n koerantjie kan uitgee, waarom nie ook die pasiënte by Mediespark nie!

Met dié plotselinge idee voor oë het sy amper die daklose op krukke van ‘n permanente tuiste ses voet onder die grond voorsien, want hy het half voor haar motor inbeweeg en sy het met ‘n vaart weggetrek toe die verkeerslig groen slaan. Gelukkig was hy bedrewe op sy krukke en het hy vinnig uit die pad gespring.

Sy het voor haar siel geweet dat die res van die verpleegpersoneel, asook die psigiaters en terapeute, onmiddellik by haar idee sou inval. Maar wat sou ‘n mens so ‘n publikasie kon noem? Dit sou natuurlik ‘n Engelse naam moes wees, want vele van die pasiënte by Mediespark, selfs die Afrikaanssprekendes was erg anglofiel deesdae en Engels is mos die amptelike taal van Staatsgesondheid onder daardie oulike vroueminister, dr. Manto Banto. Sy was ‘n mens-mens, vandaar haar van, wat “mense” beteken. Deeltyds was sy ook wetenskaplike en mikrobioloog, en van haar teorieë, onder andere oor die virologie, het groot aanhang by die pasiënte van Mediespark geniet.

En toe kry Suster van Niekerk haar tweede blink gedagte van die dag. Sy had ‘n pragtige naam. Die koerantjie sou Pity Press heet. Dit sou onmiddellik die simpatie van sy lesers gaande maak, want alhoewel geproduseer deur sielsiekes (met tegniese bystand van die verpleegpersoneel) sou dit moontlik ook buite Mediespark gelees word en vanweë die vele vooroordele teen geestesongesteldhede in die bose samelewing daarbuite, moes die leser van meet af aan verstaan dat hy die inhoud van die koerant met mededoë en jammerhartigheid moes benader.

En so het dit dan gekom dat daar ‘n weekblad genaamd

PITY PRESS

vanagter die wit mure van Mediespark verskyn het, en hier en daar as mens gelukkig is kon ‘n mens selfs hierdie baie spesiale koerantjie in Johannesburgse winkels raakloop. Van die stories daarin was ewe spesiaal en het getuig van die rare verbeeldingskrag waartoe pasiënte in inrigtings soos Mediespark dikwels in staat is.

Op hierdie Dinsdagoggend het Suster van Niekerk, bygestaan deur twee fris manlike verpleërs wat blitsnel kon optree indien sake handuit ruk, ‘n tiental pasiënte byeengeroep rondom ‘n lang tafel. Op die tafel was ‘n hele aantal gekleurde penne en potlode, velle papier, gom en les bes, plastiekskêre soos dié vir kleuters waarmee mens jouself nie kon beseer nie, gerangskik.

“Kom, kom, mense,” sê Suster van Niekerk in haar gewone ongeduldige stem ná jare se arbeid agter die mure van Mediespark, “Ons het nie heeldag tyd nie. Volgende Sondag moet Pity Press verskyn, anders het julle niks om vir julle familie te wys tydens besoektyd nie. Ons sal moet stories uitdink om te skryf, bladuitleg moet doen, die koerant moet opmaak. Wie is dié week redakteur?”

“Ek wil adjunk-redakteur wees!” skree een beteuterde figuur met ‘n bril op sy neus.

“Is jy seker jy wil nie redakteur wees nie?” vra Suster van Niekerk geamuseerd.

“Nee, nee, adjunk-redakteur. Dis beter. Ek wil nie Baas genoem word nie.” Al die pasiënte skater van die lag, en oomblikke lank is Suster van Niekerk uit die veld geslaan, totdat sy besef die bebrilde man kyk benoud na die swart pasiënt langs hom.

“Ha-ha, Aambei,” lag Suster van Niekerk, “nou verstaan ek. Dis ‘n goeie een.” Die betrokke pasiënt se naam was Aambei Lerouge. Voordat hy in die inrigting beland het, het hy hom verbeel hy is ‘n beroemde Russiese revolusionêr wat ‘n dapper stryd teen die fascisme stry. Hy het maar eers onlangs begin Engels leer en was heeldag met sy neus in ‘n Engelse woordeboek, besig om woordjies op te kyk, terwyl hy kort-kort met sy wysvinger sy bril opskuif.

“Goed Aambei, hierdie week is jy dan adjunk-redakteur. Kom ons dink nou aan ‘n paar stories wat julle kan skryf...”

Aan die onderpunt van die tafel sit een van die vrouepasiënte, Marietjie Waldesel. “Ek wil die cover girl wees,” sê Marietjie.

“Shut up you white bitch. This a transformated newspaper. All cover girls is black,” kom dit woedend van ‘n ander swart pasiënt.

“Sorry, Sipho, sorry,” sê Marietjie tranerig terwyl haar onderlip bewe. Hierna spring sy van haar stoel af op en probeer by die vertrek uitloop terwyl sy huilend prewel, “Ek wens so ek was swart, ek wil ôk die cover girl van Pity Press wees...” Gelukkig bring een van die verpleërs haar tot bedaring met trooswoorde en sy kom sit weer by die tafel.

Met ‘n kombinasie van streng bevele, begripvolle taal en ‘n paar grepe uit die handboek vir abnormale sielkunde, kry Suster van Niekerk uiteindelik die pasiënte van Mediespark aan die werk.

Marietjie Waldesel ruk-ruk aan haar hare, want sy het skielik die bejaarde Duitse pasiënt onthou wat eens op ‘n tyd hier was en altyd vir haar gelag het terwyl hy sê, “Scheissen wie ein Waldesel”. Gelukkig is die swernoot nou dood.

Skielik raak Marietjie kinderlik opgewonde, en sy spring op en af terwyl haar hare nog meer deurmekaar raak. “Ek weet! Ek weet! Ek wil oor Pretoria skryf!”

“Tshwane, you fucking white bitch,” korrigeer Sipho haar. Hy was ‘n Bantoetaalspreker met ‘n voorliefde vir Engelse kragwoorde met ‘n rassestrekking.

“Sorry, Sipho, sorry,” sê Marietjie weereens en begin weer saggies huil.

“Toemaar, Marietjie,” troos Suster van Niekerk en wink vir een van die verpleërs wat vir haar ‘n Prozac en ‘n glas water gaan haal. Ná die medikasie is sy heel bedaard en begin verbete met ‘n pienk viltpen aan haar storie skryf oor Pretoria, oftewel Tshwane.

“Help jy vir Marietjie, Aambei,” sê Suster van Niekerk. “Jy kan vir haar woordjies opkyk in jou woordeboek.” Aambei voel heel gevlei deur dié aandag en gaan neem gretiglik plaas langs Marietjie wat nou veel rustiger begin droom oor ‘n nuwe Pretoria sonder wittes, ‘n regte Tshwane.

Van die meer geleerde psigiaters by Mediespark het al tydskrifartikels gepubliseer oor die pasiënte van Mediespark se obsessie met die kleur wit. Sommige het dit toegeskryf aan die kleur van hul inrigting, ander weer het beweer dat dit iets te make het met die vele jeugtraumas wat hulle deurgemaak het, maar niemand kon ‘n toereikende verklaring hiervoor vind nie. Trouens, buitelandse navorsers het soms kom ondersoek instel na die toestand van blankofobie wat binne die mure van Mediespark gewoed het, by feitlik alle pasiënte, die Afrikaanssprekendes, die Bantoetaalsprekers, asook enkele Engelstaliges wat almal daar versamel was.

Terwyl Aambei ‘n kranige student van die Engelse taal was, het Marietjie weer intens belang gestel in Xhosa. “Aambei, vir my storie oor Pretoria, ag ek bedoel Tshwane, wil ek tog so graag oor die Xhosamonumente en –argitektuur skryf. Is ‘n gepantserde BMW ‘n voorbeeld van Xhosa-skulptuur?”  Die swart pasiënte lyk beïndruk.  Marietjie glimlag skalks.

Aambei merk die gebaar en frons diep. “Kom ons kyk wat sê die woordeboek.” Hy soek lank met sy vinger tussen die kolomme en vra dan terloops, “Hoe spel ‘n mens Xhosa in Engels, met ‘n K of ‘n C?”

“Probeer ‘n X, Aambei. Ek het al iewers gesien hulle spel dit met ‘n X.”

“Sowaar, Marietjie. Met ‘n X... o ja, hier is dit. Xhosa. (Member or language) of a Bantu people of Cape Province, S. Africa. [native name]”

“You fucking white racist. I’m not a native. I’m English,” laat die sjarmante Sipho van hom hoor.

Nou steek Marietjie haar hand op om iets vir Suster van Niekerk te vra. “Suster, is Pretoria, ag ek bedoel Tshwane, in die Kaapprovinsie?”

“Nee, nee, Marietjie,” antwoord sy in haar geduldigste stem. “Dis in die Transvaal, ag ek bedoel Gauteng.”

“Mmm... dis nou vreemd. Ek dag dis die hoofstad van Xhosaland.”

“Jy’s heeltemal reg, Marietjie,” sê Aambei. “Ek dink hierdie is ‘n apartheidswoordeboek. Ek brand dit sommer nou.”

Voor sy opname was Aambei Lerouge, die revolusionêr wat hom verset het teen die kapitalisme, kolonialisme en apartheid, ‘n vuurvlooi wat gereeld skole en stasies afgebrand het. Trouens, ná die Pretoriastasiebrand het twee speurders van die SAP by Mediespark besoek afgelê, maar gelukkig had hy ‘n alibi want hy was tydens die voorval onder swaar verdowing.

“Brand hom! Brand hom!” skree Aambei nou buite homself. Hy skeur bladsye uit die Concise Oxford-woordeboek en soek naarstiglik rond na vuurhoutjies maar natuurlik sou die personeel van Mediespark nie so onverantwoordelik wees om so iets naby hul “joernaliste” te laat rondlê nie. Aambei se lyf begin ruk-ruk van frustrasie terwyl hy pers in die gesig aanhou skreeu “Brand Tshwane, ag ek bedoel Pretoria! Brand die stasie! Brand die kapitalistiese apartheidgespuis! Viva die revolusie! Viva Mediespark!” en diverse ander revolusionêre slagspreuke.

Met ‘n subtiele kopknik gee Suster van Niekerk die teken aan die verpleërs en voordat Aambei hom kon kry, is hy in ‘n dwangbuis toegewikkel terwyl die verpleërs sy steeds stuiptrekkende lyf by die vertrek uitsleep.

Die res van die “joernaliste” begin onrustig na mekaar kyk, aan hul onderlippe, asook hul veelkleurige penne kou en onsamehangende geluide maak, en daarom ag Suster van Niekerk dit gerade om hier halt te roep.

  “Ek dink dit was genoeg joernalistiek vir een dag. Kom ons probeer weer môre.”

(Word vervolg)

Moenie die volgende episode van ons spannende psigologiese riller wat hom agter die sinistere mure van Mediespark afspeel, misloop nie. Gaan Marietjie Waldesel haar storie oor Pretoria wat eintlik Tshwane heet, geskryf kry? Gaan haar gehoorapparaat haar in die steek laat as sy begin onderhoude voer met mense in die buitewêreld? En Aambei Lerouge, tans adjunk-molesmaker van Pity Press, gaan hy die Engelse taal bemeester? Watter weldoener gaan aan hom ‘n woordeboek skenk? Gaan Aambei Lerouge dalk uit Mediespark ontsnap en ‘n tweede keer in die geskiedenis aan die spits van die revolusionêre gepeupel die Pretoriastasie, daardie simbool van apartheid en rassisme, afbrand?

En Suster van Niekerk, gaan sy dit regkry om die landkaart van ‘n heel nuwe Suid-Afrika aan haar pasiënte te verduidelik, waar Umtata nou noord van Johannesburg geleë is, en Pretoria of miskien Tshwane heeltemal van die aarde afgeval het?

Bly ingeskakel by die fantasmagoriese wêreld van Mediespark waar die “joernaliste” van Pity Press nog vir baie vermaak gaan sorg. Hulle het nog nie eens begin skryf nie. Wag totdat u die taal en styl van Aambei Lerouge en Marietjie Waldesel van naderby leer ken in die blaaie van Pity Press, jou volkleurkoerant met pienk en rooi en groen en blou en pers letters, om nie te praat van ‘n swart cover girl sonder ‘n bra op die agterblad nie!